Nguyên nhân gây tiêu chảy: Đâu là yếu tố quan trọng nhất?

7

Tiêu chảy là tình trạng người bệnh đi ngoài nhiều hơn 3 lần một ngày kèm theo hiện tượng phân lỏng. Đây là một căn bệnh phổ biến, thường gặp ở mọi đối tượng từ người lớn đến trẻ em. Bệnh nếu không được xử lý kịp thời sẽ gây nên các biến chứng: mất nước, suy thận, … thậm chí có thể là tử vong.

Vậy nguyên nhân gây tiêu chảy phổ biến là gì? Đâu là những trường hợp bạn có thể tránh? Hãy cùng chúng tôi đi qua bài viết ngày hôm nay để làm rõ những tác nhân gây bệnh tiêu chảy nhé.

1. Phân loại bệnh tiêu chảy

Về cơ bản, tiêu chảy thường được chia thành hai loại: tiêu chảy cấp, tiêu chảy mãn tính.

  • Tiêu chảy cấp kéo dài từ vài ngày cho đến một tuần
  • Tiêu chảy mãn tính thường kéo dài nhiều hơn ba tuần

Vì nguyên nhân gây ra hai loại tiêu chảy là khác nhau, do đó, điều quan trọng là phải phân biệt được nguồn gốc gây ra hai bệnh để có các yêu cầu xét nghiệm chẩn đoán và điều trị khác nhau.

2. Nguyên nhân gây ra tiêu chảy cấp

Có ba nguyên nhân chính gây ra bệnh tiêu chảy cấp

  • Tiêu chảy do nhiễm trùng/ nhiễm khuẩn đường ruột

Bệnh mắc tiêu chảy do nhiễm trùng hoặc nhiễm khuẩn sẽ kéo dài từ 2 đến 7 ngày, tuỳ vào loại vi sinh gây bệnh khiến cơ thể bị nhẹ hay bị nặng dài ngày hơn. Hiện tượng này xảy ra khi người bệnh ăn phải những đồ ăn không đủ vệ sinh an toàn thực phẩm. Từ đó, mầm bệnh có điều kiện đi vào cơ thể, kích thích các mô trong đường tiêu hoá, gây viêm nhiễm.

  • Ngộ độc thực phẩm

Ngộ độc thực phẩm là một trong những nguyên nhân phổ biến của bệnh tiêu chảy.

Ngộ độc thực phẩm là một trong những nguyên nhân phổ biến của bệnh tiêu chảy.

Vi khuẩn, chất độc có thể được sản sinh trong thực phẩm, từ đó đi vào cơ thể chúng ta qua đường ăn uống. Cũng có trường hợp chất độc được sản sinh trong ruột sau khi chúng ta đã ăn hoặc uống. Những độc tố này khiến ruột non tiết ra một lượng nước lớn, từ đó gây nên tiêu chảy. 

Ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện các triệu chứng như: đau bụng, đi ngoài dữ dội sau khi ăn xong, kèm theo tình trạng nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao… Thậm chí, có thể dẫn tới co giật và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Thông thường, các triệu chứng do ngộ độc thực phẩm thường kéo dài dưới 24 giờ. 

  • Tiêu chảy do thuốc kháng sinh

Thuốc kháng sinh, hay còn gọi là thuốc tây luôn là con dao hai lưỡi. Việc lạm dụng thuốc vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Hậu quả là người lạm dụng thuốc giảm khả năng hấp thu, dễ bị tăng nhu động ruột. Từ đó, người bệnh dễ bị dẫn đến tình trạng đi phân lỏng, không thành khuôn, hay phân sống. Các nhóm thuốc khác gây tiêu chảy bao gồm: thuốc chống viêm không steroid, thuốc hóa trị, kháng sinh, thuốc chống loạn nhịp tim. Về lâu về dài, nếu tiếp tục dùng thuốc không đúng liều lượng  sẽ dẫn đến tình trạng rối loạn vi sinh đường ruột.

Lạm dụng thuốc kháng sinh cũng là một trong những lý do thường thấy gây nên chứng tiêu chảy.

Lạm dụng thuốc kháng sinh cũng là một trong những lý do thường thấy gây nên chứng tiêu chảy.

3. Nguyên nhân gây ra tiêu chảy mãn tính

Tiêu chảy mãn tính kéo dài, khó chữa và cũng gây ra nhiều mệt mỏi hơn cho người bệnh. Vậy, đâu là nguyên nhân gây ra bệnh tiêu chảy mãn tính?

  • Hội chứng ruột kích thích:
    Thay đổi thói quen ăn uống bao gồm dùng đồ ăn lạ, dùng thuốc mới để trị bệnh. Từ đó nhu động ruột bị co thắt quá mức, dẫn đến thức ăn di chuyển trong ruột nhanh hơn bình thường. Lúc này, nước không được tái hấp thu hoặc tiết ra quá mức từ niêm mạc ruột dẫn đến tình trạng tiêu chảy đột ngột. 
  • Viêm đại tràng/ Viêm ruột non/ Ung thư đại tràng:
    Đại tràng, ruột non có liên quan mật thiết đến hệ tiêu hoá của cơ thể chúng ta. Do đó, khi hai cơ quan này bị viêm, hoặc tệ hơn là ung thư, chắc chắn người bệnh sẽ bị rối loạn tiêu hoá. Từ đó dễ dàng dẫn đến bệnh tiêu chảy. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh viêm đại tràng hay ruột non. Tác nhân bên ngoài như vi khuẩn gây bệnh, ký sinh trùng, nấm, hoá chất… Tác nhân chủ quan đến từ người bệnh bao gồm áp lực, căng thẳng tâm lý… Tình trạng viêm khiến cho ruột non và đại tràng không thực hiện được đầy đủ chức năng là tái hấp thụ nước, làm nước theo phân ra khỏi cơ thể dẫn đến tiêu chảy.
  • Cơ thể không dung nạp đường:
    Những loại đường như lactose, glucose-galactose, fructose từ các loại trái cây, mật ong, sữa và chế phẩm từ sữa… khiến cơ thể nhiều người khó dung nạp. Do đó,  một số người có thể bị tiêu chảy kéo dài nếu ăn những thực phẩm chứa các loại đường này. Lượng đường không được dung nạp sẽ kéo nước vào đại tràng. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến vi khuẩn trong đại tràng, gây rối loạn dẫn đến kết quả là tiêu chảy. Bên cạnh đó, cơ thể thiếu những men như sucrase-isomaltase, lactase… cũng là nguyên nhân gây tiêu chảy.
    Không dung nạp lactose (đường) từ sữa tươi cũng có thể gây nên tiêu chảy.

Không dung nạp lactose (đường) từ sữa tươi cũng có thể gây nên tiêu chảy.

  • Cơ thể không hấp thụ chất béo:
    Không phải ai cũng dễ dàng hấp thụ và tiêu hoá chất béo. Có thể vì lý do bị viêm tuỵ, ung thư tuyến tuỵ, hay những căn bệnh khiến niêm mạc ruột không thể hấp thụ chất béo. Nếu cơ thể không thể hấp thụ nhưng chúng ta vẫn cố tình dung nạp chất béo qua đường ăn uống, thì phần không được tiêu hoá sẽ xâm nhập và đoạn cuối ruột non, đại tràng. Tại đây, chất béo được vi khuẩn biến nó thành hoá chất, làm nước tiết ra từ ruột non. Hậu quả cuối cùng là bệnh tiêu chảy kéo dài.
  • Bệnh nội tiết:
    Mất cân bằng nội tiết tố, chẳng hạn bệnh cường giáp, hoặc tuyến yên, tuyến thượng thận hoạt động kém. Căn bệnh này có thể là nguyên nhân gây nên bệnh tiêu chảy mãn tính.
  • Bệnh truyền nhiễm:
    Người mắc bệnh truyền nhiễm, ví dụ như AIDS, đa số đều bị suy giảm miễn dịch. Do đó mà cơ thể không có đủ sức để chống lại những vi khuẩn, vi rút có hại, khiến người bệnh dễ dàng bị nhiễm trùng ruột mãn tính, kết quả kéo theo là bệnh tiêu chảy mãn tính.

Trên đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến căn bệnh tiêu chảy hiện nay. Người bệnh cần xác định được rõ lý do dẫn đến bệnh để có những biện pháp chữa trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển nặng dẫn đến khó chữa, ảnh hưởng lâu dài đến sức khoẻ. Đồng thời, khi biết được những nguyên nhân dẫn đến bệnh, chúng ta cũng có thể chủ động phòng tránh cho bản thân và gia đình để không bị mắc bệnh. Vẫn luôn là phương châm: phòng bệnh hơn chữa bệnh được đặt lên hàng đầu.