Tổng quan về bệnh tiêu chảy

31

Tại những nơi dân cư đông đúc, sử dụng nguồn nước ô nhiễm, bệnh tiêu chảy có xu hướng bùng thành dịch lớn. Ở Việt Nam, điều kiện khí hậu nóng ẩm đặc trưng dễ dàng tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh sinh sôi, phát triển. Vậy bệnh tiêu chảy là gì? Và tổng quan những điều cần biết về bệnh tiêu chảy sẽ được giải đáp qua bài viết ngày hôm nay.

1. Bệnh tiêu chảy là gì?

Với một người khoẻ mạnh, đi “nặng” một ngày một lần là một điều bình thường. Thế nhưng, khi tần suất đi “nặng” từ 3 lần/ ngày trở lên cùng với tình trạng phân lỏng, thì bạn đang có nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy. Bệnh được chia thành hai dạng chính tuỳ theo mức độ nghiêm trọng:

Tổng quan về bệnh tiêu chảy

Bệnh tiêu chảy tuy phổ biến nhưng vẫn có thể trở nên rất nguy hiểm.

  • Tiêu chảy cấp tính: tình trạng phổ biến, kéo dài trong thời gian ngắn khoảng 1 đến 2 tuần đổ lại. Nguyên nhân chủ yếu do cơ thể bị dị ứng thức ăn, nhiễm khuẩn 
  • Tiêu chảy mãn tính: thời gian bệnh kéo dài, thông thường từ 4 tuần trở lên. Người bệnh có xu hướng suy dinh dưỡng, suy nhược cơ thể, mệt mỏi kéo dài.

2. Các loại tiêu chảy thường gặp

2.1. Đối với tiêu chảy cấp tính

  • Tiêu chảy do nhiễm độc, nhiễm khuẩn từ thức ăn: đây được xem là một trong những dạng tiêu chảy cấp tính phổ biến nhất. Thời gian ủ bệnh từ 12 đến 36 giờ sau khi ăn. Nguyên nhân xuất phát từ việc ăn các loại thức ăn không có nguồn gốc rõ ràng, không được chế biến sạch sẽ, hoặc chất lượng kém. Tại Việt Nam, các hoạt động ăn uống vỉa hè, lề đường không đạt chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm khiến cho bệnh xảy ra phổ biến. Vi khuẩn đột nhập vào niêm mạc ruột và gây bệnh có thể kể đến như Salmonella, độc tố của tụ cầu vàng, Clostridium perfrigens, Clostridium botulinum, bacilluscerus và Vibrio parahaemolyticus… 
  • Tiêu chảy cấp dạng tả: thời gian ủ bệnh từ 5 đến 7 ngày do vi khuẩn tả (Vibrio cholerae) gây nên. Ngoài ra còn do E.coli sinh ra độc tố trong ruột. Dạng bệnh này ủ bệnh từ 1-3 ngày, có thể gây sốt nhẹ, phân lỏng nhiều nước.
  • Tiêu chảy cấp kèm biểu hiện hội chứng lỵ: 
       + Lỵ trực khuẩn: Nguồn gốc bệnh do khuẩn Shigella gây ra. Triệu chứng của trường hợp  này là bụng quặn đau, không tự chủ được lúc rặn, đi ngoài phân máu.  
       + E. coli: Loại khuẩn gây tiêu chảy cấp đi kèm với các hội chứng lỵ như đau quặn bụng, phân lỏng có máu, mót rặn.

Lỵ trực khuẩn dưới kính hiển vi.

Lỵ trực khuẩn dưới kính hiển vi.

2.2. Đối với tiêu chảy mãn tính

  • Tiêu chảy do bị kích thích bài tiết: độc tố của khuẩn tả kích thích bài tiết ion âm. Do đó kể cả khi dừng ăn uống, tiêu chảy vẫn tiếp tục cho đến khi loại bỏ được hoàn toàn độc tố trong cơ thể.
  • Tiêu chảy thẩm thấu: loại tiêu chảy này xuất hiện khi có quá nhiều nước được kéo vào ruột. Phần lớn những trường hợp này, tiêu chảy thẩm thấu sẽ ngưng nếu các tác nhân gây tiêu chảy không được nạp vào cơ thể nữa.
  • Tiêu chảy rỉ mủ: người bệnh sẽ gặp phải tình trạng đi ngoài có máu và mủ. Nguyên nhân phổ biến của tiêu chảy rỉ mù là do người bệnh có bệnh lý nền như viêm đường ruột, viêm đại tràng hay do ngộ độc thực phẩm.

3. Dấu hiệu khi bị bệnh tiêu chảy

Cũng như các loại bệnh khác, cơ thể chúng ta cũng phản ứng khi mắc phải bệnh tiêu chảy, vậy dấu hiệu của bệnh là gì để người mắc bệnh có thể nhận biết?

Dấu hiệu phổ biến nhất của bệnh tiêu chảy chính là cảm giác đau quặn bụng.

Dấu hiệu phổ biến nhất của bệnh tiêu chảy chính là cảm giác đau quặn bụng.

Dưới đây là những dấu hiệu phổ biến để người mắc bệnh tham khảo:

  • Người bệnh đi vệ sinh phân lỏng, sống, phân nổi trên mặt nước có trường hợp sẽ kèm theo nhầy máu
  • Cảm thấy đau quặn vùng bụng
  • Có triệu chứng sốt
  • Cảm giác buồn nôn, khi nôn sẽ nôn ra thức ăn, nước, hoặc thậm chí dịch mật
  • Luôn trong tình trạng muốn đi vệ sinh
  • Cơ thể trở nên thiếu nước, cảm thấy khát nước, da khô

Khi gặp những dấu hiệu như trên, người bệnh có nên đi bác sĩ không?

  • Trường hợp người bệnh là người lớn, nếu tình trạng bệnh kéo dài liên tục nhiều ngày, cơ thể luôn trong trạng thái khô, thiếu nước. Đặc biệt, những người sốt trên 39 độ C, đi nặng phân có máu, đau bụng dữ dội. Người mắc bệnh cần liên hệ với cơ sở y tế gần nhất để được chữa trị kịp thời.
  • Trường hợp người bệnh là trẻ em, trong vòng 24 giờ, nếu các bé liên tục đi phân có máu, phân đen, sốt cao trên 39 độ C, tình trạng mất nước rõ. Người nhà cần đưa con trẻ đến ngay các bệnh viện để được hỗ trợ kịp thời.

4. Đối tượng có nguy cơ cao bị bệnh tiêu chảy

Trung bình, một người mắc bệnh tiêu chảy 4 lần mỗi năm. Có nhiều nguyên nhân gây bệnh nhưng đặc biệt, những đối tượng được liệt kê dưới đây dễ dàng trở thành mục tiêu mắc bệnh:

  • Sinh hoạt chung với người bị tiêu chảy nhưng không tiến hành áp dụng các biện pháp phòng bệnh
  • Cư trú tại những khu vực nhà vệ sinh không đảm bảo tiêu chuẩn sạch sẽ, ví dụ như phân không tiêu huỷ mà đổ thẳng ra cống, mương, ao, hồ …
  • Nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh
  • Thói quen ăn uống không hợp vệ sinh, không ăn chín uống sôi, ăn đồ sống chưa qua chế biến 
  • Dùng phân sống hoặc phân chưa qua xử lý để chăm bón, trồng trọt rau củ quả
  • Sinh sống tại những khu vực có điều kiện hạn chế, nhất là những nơi bị ngập lụt

5. Phương pháp phòng ngừa và cách chữa bệnh tiêu chảy

5.1. Phương pháp phòng ngừa

  • Rửa tay sạch sẽ, giảm sự lây lan của vi khuẩn
  • Luôn thực hiện theo đúng phương châm: ăn chín – uống sôi – nguồn gốc đồ ăn thức uống rõ ràng, đạt chất lượng
  • Giảm thiểu hạn chế tình trạng ăn uống vỉa hè, lề đường, đồ ăn từ người bán hàng rong
  • Tập thể dục nâng cao sức khoẻ, tăng cường sức đề kháng của cơ thể

5.2. Cách chữa bệnh tiêu chảy

  • Liên tục bù nước cho cơ thể: có nhiều cách để bù nước, phổ biến nhất là bổ sung nước trái cây, nước điện giải như oresol. Trong trường hợp cơ thể không dung nạp được qua đường uống, người bệnh có thể chọn cách truyền dịch. Đối với trẻ em là người bệnh, người lớn cần có sự tư vấn của bác sĩ để biết được liều lượng nước chính xác cần bổ sung cho các bé. 
  • Dùng thuốc kháng sinh: đối với nguyên nhân tiêu chảy được xác định là do vi khuẩn/ ký sinh trùng, người bệnh có thể được chữa trị bằng thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do virus thì kháng sinh sẽ không phát huy tác dụng chữa trị. 
  • Dùng thuốc đông y: những vị thuốc quý như thanh hương, cam hoãn, ôn thận, táo tỳ… được kê để chữa bệnh tiêu chảy. Bên cạnh đó, bạn có thể tận dụng những nguyên liệu thiên nhiên gần gũi như búp ổi non giã nước uống chung với 1 ít muối trắng, lá mơ lông, lá chè xanh… Tuy nhiên cần biết liều lượng hợp lý để tránh xảy ra các phản ứng không mong muốn.

Trị tiêu chảy từ búp ổi non và muối trắng

Búp ổi non kết hợp muối trắng là một trong những phương pháp dân gian phổ biến nhất để chữa bệnh tiêu chảy.

  • Chế độ ăn uống: giống như các bệnh khác, chế độ ăn uống vô cùng quan trọng trong việc phục hồi sức khoẻ. Khi mắc bệnh, người bệnh có thể áp dụng chế độ dinh dưỡng như dưới đây để thúc đẩy sự phục hồi cơ thể:
         + Sử dụng liên tục những chất lỏng như nước trái cây, không thêm đường.
         + Sau mỗi lần đi ngoài phân lỏng, uống một cốc chất lỏng để bù lại
         + Sử thực phẩm và chất lỏng có hàm lượng kali cao (khoai tây, chuối…)
         + Sử thực phẩm và chất lỏng có hàm lượng natri cao (bánh quy mặn…)
         + Ăn thực phẩm giàu chất xơ hòa tan (bột yến mạch, gạo …)
         + Hạn chế thực phẩm có thể làm cho bệnh tiêu chảy nặng hơn (đồ chiên, đồ uống chứa caffeine…)

Bệnh tiêu chảy là một căn bệnh phổ biến tuy nhiên nếu được chữa trị kịp thời, đây không phải là một căn bệnh gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, người bệnh cần phải để ý chế độ dinh dưỡng và tìm được phương thuốc chữa bệnh sớm để ngăn chặn bệnh kéo dài.